Níos mó méimeanna

cathain

Cad as do "cathain"?

Sean-Ghaeilge: 

cía = cé, céard, cá

cuin = cén uair 

Cuireadh "cía" agus "cuin" le chéile níos déanaí i stair na teanga:

cía + cuin > cá chuin > cathain

Bhí an litriú "cá chuin" in úsáid fós sa 19ú haois. Tá samplaí de le fáil in Irishleabhar na Gaedhilge, mar shampla:

An té darab díol a's dual breath 

Caithfidh sé bheith glan ó cheo:-A chamchaoirle de'n chriaidh chiair 
Cá chuin do bhí do liach-sa cóir?

Tá "báe" beo fós in "easpa".

Uaireanta maireann focal a bheadh caillte murach é mar chuid d'fhocal eile. Tá "báe = tairbhe, maith" sa tSean-Ghaeilge againn fós mar chuid den fhocal "easpa".

Sean-Ghaeilge

es- (as; neamh, ní, gan) + báe (tairbhe, maith) 

= esbae (neamhfhiúntas; súgradh)

Nua-Ghaeilge

easpa: ceal, díth, díobháil

ó "cnó" go "cnuasaigh"

cnú (Sean-Ghaeilge) = cnó
cnuas = cnónna, torthaí fiáine 
cnuasach = bailiú bia (fiáin), bailiúchán 
cnuasaigh = bailigh bia (fiáin)

Dante, cuimhne, ubh, agus salann

Dante Alighieri considerava un uovo salato il miglior cibo del mondo. Un popolare aneddoto narra che un giorno il poeta incontrò in piazza un estraneo che gli chiese: “Qual è il cibo più buono del mondo?”. “L’uovo”, rispose il poeta. Un anno dopo, nella stessa piazza, i due s’incontrarono nuovamente, e lo sconosciuto domandò a bruciapelo: “Con che?”. “Col sale”, fu la pronta risposta di Dante, famoso per la sua memoria. 

Is cosúil gur shíl Dante Alighieri gurbh í an ubh an bia is fearr ar domhan. De réir an scéilín seo, bhuail strainséir le Dante lá amháin agus d'fhiafraigh de, "Cad é an bia is fearr ar domhan?" "Ubh," a d'fhreagair an file. Bliain amháin ina dhiaidh sin, sa chearnóg chéanna, casadh an bheirt ar a chéile arís, agus d'fhiafraigh an duine anaithnid seo gan choinne, "Le céard?" "Le salann" an freagra a thug Dante, a raibh cáil air as a chuimhe, dó ar an bpointe boise.

Achille Campanile scrisse il racconto Dante e l’uovo, contenuto nella raccolta Vite degli uomini illustri (1975).

méimeanna

Sreabhchairt, leagan beta

“Is dóigh liom [gur / gurb /gurbh] …”