drunks

Tá cúpla focal againn ar an duine a ólann an iomarca go rialta: meisceoir, druncaeir, pótaire. Ach céard faoi na focail a chuireann síos ar an dóigh a bhfuil duine ar meisce?  Tá mé ag smaoineamh ar na cora cainte seo a leanas i mBéarla agus i bhFraincis:


He's a happy drunk.
Il a l'alcool joyeux.


He's a mean drunk.
Il a l'alcool mauvais.


He's a sad drunk.
Il a l'alcool triste.


Is féidir "bíonn droch-/dea-aoibh air nuair a bhíonn sé ar meisce” agus a leithéid a rá, cinnte, ach an bhfuil  dóigheanna níos fearr nó níos gonta ann len é sin a rá i nGaeilge?

An Hobad arís

Scríobh mé faoi dháta foilsithe an leabhair thiar i Mí Eanáir. Is cosúil go bhfuil sé i gcló anois faoi dheireadh thiar thall.

Tháinig an grianghraf seo ón mblag Evertype. Ní deirtear ansin cé chomh luath agus a bheas sé sna siopaí ná cé mhéad a bheas air. Chuala mé go bhfuil na cóipeanna ag teacht ó chlódóir i dTennessee. An bhfuil níos mó eolais ag éinne?

litreacha móra

Seo íomhá de litreacha móra uilleacha ar leathanach i Leabhar Lindisfarne, a scríobhadh thart faoin mbliain 700 AD. Tá litreacha móra eile an-chosúil leo seo le feiceáil i Leabhar Cheanannais freisin.

Agus seo leathanach as leabhrán ó arú inné. Chlóigh mé na focail le litreacha a ghearr mé as scriosáin le scian X-Acto. Tá sé an-éasca “stampaí rubair” de do chuid féin a dhéanamh mar seo. Cad é an Ghaeilge ar artsy-craftsy ?

iarlais

An sainmhíniú atá in An Foclóir Beag:

1. páiste a fhágtar nó a thógtar (sna scéalta sí)
2. breoiteachán
3. duine nó rud gan mhaith

Nuair nach raibh mé in ann leagan ar bith den fhocal seo a fháil in eDIL, ná iontráil ar bith a bhfuil an focal “changeling” inti, chuir mé an cheist iondúil orm féin: “Cá has don fhocal seo?”

Is cosúil gur leagan malartach é den fhocal “éarlais”, a chiallaíonn (de réir AFB) “suim airgid a chuirtear síos ar rud i ngeall ar é a cheannach amach ina dhiaidh sin”. Más fíor an méid sin, tá stair fhada chasta taobh thiar den changeling seo!

De réir Macbain, is ó “arles / erles” na hAlbainise (.i. Scots) a tháinig “eàrlais” na Gàidhlige. Is cosúil gur tháinig an focal seo ón bhfocal Sean-Fhraincise “erres”, an t-iolra de “erre” (= geall), a tháinig ó “arra” na Laidine, a tháinig ó “αρραβών” na Gréigise, a tháinig ó “ ערבון” na hEabhraise! Tháinig an focal Béarla “earnest (money)” ón bhfoinse chéanna.

Más fíor don cheangal idir “éarlais = earnest money” agus “iarlais = changeling”, an saghas down payment a bhí san iarlais in intinn na ndaoine a chum na síscéalta??

an saol á thréigean acu

Cliceáil le méadú.

K = cath

Mar is eol do mhadraí a bhaile, ní bhaintear úsáid as an litir k sa Ghaeilge. Tá gabháltais bheaga ag j, x, y, z in FGB (Ó Dónaill), ach níl k le fáil ann ar chor ar bith. Bíodh sin mar atá, bhí jab ag an litir seo sna lámhscríbhinní. Tá comhfreagairt aon le haon (one to one correspondence) idir an litir k agus an focal “cath” san seanleabhair. Uaireanta faightear an litir léi féin, ach is minic a fhaightear í le ponc ar gach taobh. Seo sampla ó Thionscadal na Nod:

Agus seo sampla eile ón lámhscríbhinn D iv 2, ar leathanach 87 r :

isin cath sin

Is beag focal eile sna LSS a bhfuil siombail dá chuid féin aige. Tá ⁊ nó 7 ann a sheasann do “agus”, agus .i. a sheasann do “eadhon” nó “i.e.”, agus siombail eile a sheasann do “nó”. Cén fáth a bhfuil stádas speisialta ag an ainmfhocal “cath”? Cén fáth ar féidir é a scríobh le haon litir amháin, nuair nach féidir “arán” nó “croí” nó “bás” nó “Dia” a scríobh mar sin?

Is cosúil go bhfuil freagra cultúrtha leis sin. Tá na hannáil agus na ságaí (an Táin agus mar sin de), an Fhiannaíocht agus an Dinnseanchas lomlán le cathanna!

anraith neantóg (feoilséantach)

Ag bruith sa phota: neantóga, slis mhaith oinniúin, dornán min coirce, salann, im, agus uisce. Anraith neoiliteach a bheadh ann dá gcuirfí creamh ann i leaba an oinniúin. Agus anraith vegan a bheadh ann dá mbainfí úsáid as ola in áit ime.

An t-anraith tar éis é a chur tríd an gcumascóir: blasta, séasúrach, agus an-sláintiúil!