vailintín bunoscionn

D'fhoilsigh an tUrramach William Neilson An Introduction to the Irish Language in Three Parts sa bhliain 1808. Tá sé phláta ag deireadh an leabhair a thugann dúinn timpeall is 250 sampla d'fhocail éagsúla a scríobhtar le giorrúcháin, nó manuscript contractions. Tá trí cinn díobh seo, ó phláta II, le feiceáil thuas. An dara ceann is spéis liom inniu, ar ndóigh, ós inniu Lá San Vailintín. (Le fírinne, an lá roimhe, 13 Feabhra, atá ann fós anseo in Seattle anois, ach bíonn muid chun deiridh i gcónaí.)

Is léir gur comhartha an chroí (croidhe) ♥ atá againn anseo, ach tá sé bunoscionn. Tá dhá cheist agam.

1. Cén fáth an bhfuil sé bunoscionn?

2. Cá bhfuil an comhartha seo le feiceáil i leabharscríbhinn, i leabhar clóite ... nó greanta i gcloch?

.r. agus φ

Uaireanta faightear an litir ‘r’ in aice le píosa filíochta sna lámhscríbhinní. Seasann an litir seo do “rosc”, stíl ársa filíochta a bhfuil neart uama (uaim = alliteration) agus béim láidir inti.

Chuir cara liom ceist orm inniu faoi úsáid na litreach Gréagaí phi le gnáthfhilíocht (.i. filíocht na scol) a chomharthú, mar seo:

Cad as don chomhartha seo? Cén stair atá taobh thiar de? Seo ceist a chuirfidh mé ar an liosta Old-Irish-L, ar ndóigh.

cheville

Bruit chorcorrdha agus cuirn óir,
fíon is ceol -- ní cúis dobróin --
ar faghoil, gérbh fhada dhó,
aga i n-aghoidh a andró.

Brait chorcra agus coirn óir,

fíon is ceol - ní cúis dobhróin -

ar fáil, cérbh fhada dhó,

aga* in aghaidh a anró.

* seal

Cad é an Ghaeilge ar “cheville”? Cad é an Béarla?? Cé go bhfuil cruth an-Fhrancach air, tá “cheville” in ainm a bheith ina fhocal Béarla. Ní cúis ionaidh é sin, ar ndóigh. Is nós leis an mBéarla focail a shealbhú ó theangacha eile gan bhraiteoireacht dá laghad. Bíodh sin mar atá, níl “cheville” le fáil i mo ghnáthfhoclóir. Tá an sainmhíniú seo ar fáil ar líne, áfach, ón Oxford Dictionary of Literary Terms :

cheville, the French word for a plug, applied to any word or phrase of little semantic importance which is used by a poet to make up the required number of syllables in a metrical verse line. Chaucer used chevilles with shameless frequency, often plugging his lines with ‘eek’, ‘for sothe’, ‘ywis’, ‘I gesse’, ‘I trowe’, and similar interjections.

Ní raibh Chaucer ina aonar, ná baol air. Tá spallaí le fáil go fras fairsing i bhfilíocht thraidisiúnta na Gaeilge, ó ré na Sean-Ghaeilge anuas. Tá “ní cúis dobhróin” againn thuas. Tá a lán eile mar sin sa dán céanna: “ní bréag sin”, “ní beart nár (= náireach)”, etc. etc.

Ní bhíonn uasal ná íseal ...

ach thuas seal,

agus thíos seal.

Agus má chreideann tú go ndearna mé iad seo a phose-áil, ní thuigeann tú cait.

méid an mhála

Nuair a bhíonn an saol gann ar dhuine i gcónaí, nuair nach féidir leis “cuid a chur le costas” nó make ends meet, deirtear gur “mó a mhála ná a sholáthar”.

Is féidir gur mó an mála ná an soláthar sa ghrianghraf seo freisin. Is féidir freisin go bhfuil fadhb bhunúsach eile aici. Uaireanta ní leathlán ná leathfholamh atá an gloine, ach rómhór, ar nós an phláta supersize sa lá atá inniu ann.

Tionscadal na Nod

amuigh faoin

Tá meitheal bheag ag obair ar Tionscadal na Nod le cúpla mí anuas. Treoir do ghiorrúcháin na lámhscríbhinní atá ann. Cé nach bhfuil an tionscadal críochnaithe (is féidir nach mbeidh go ceann i bhfad ós bunachar sonraí neamhiata é) is dóigh linn go bhfuil sé réidh le cur ar fáil do na daoine ar suim leo na seanleabhar.

Más mian leat súil a thabhairt ar an obair, tig leat tosú anseo.

scrínte cois bóthair

Thaitin an scrín ar bhlag Réaltáin liom, agus chuir sé ceann eile i gcuimhne dom, ceann a chonaic mé anuraidh sa Chorsaic, cois an chosáin ar an leithinis ar a dtugtar le zizi de Calvi (más buan mo chuimhne).

Sílim gur turasóirí seachas daoine an oileáin a thóg an ceann seo, ach níl mé cinnte faoi sin. Ní léir go beacht cé atá ann: Muire, an Búda, nó neach daonna eile?