11 Eanáir 2012

díthreabhaigh eile



Seo triúr díthreabhach ón 3ú haois AD ó Gandhara.


Seo iad na focail “triúr díthreabhach” i Sanscrait agus i dTibéidis. Cén script is fearr leat?

10 Eanáir 2012

triúr díthreabhach


tri dithrebaid
triúr díthreabhach

Tosaíonn an seann-scéilín grinn a bhfuil mé ag imirt leis fós leis na focail seo:

Tríar manach do·rat díultad dont ṡaegul.
Triúr manach a thug diúltú don saol.

Manaigh is ea iad ag tús an scéilín, ach is díthreabhaigh iad leath bealaigh tríd an dara habairt:

Tíagait i fásach…
Téann siad in fhásach…

Focal ársa is ea “díthreabhach”. Tagann sé ón aimnfhocal “díthreabh” a chiallaíonn “fásach, áit gan aon duine ann”. Tosaíonn sé leis an rémhír “dí-” a chiallaíonn “gan”. An sainmhíniú a thug Sanas Cormaic dúinn ± 1,000 bliain ó shin ná:

432. dithreb .i. beith cen treib n-ann nó cen trebadh

432. díthreabh .i. bheith gan treibh ann nó gan treabhadh

Maidir le "treb / treibh / treabh", tá an focal seo le fáil i mBreatnais freisin mar “tref / tre” leis an gciall “baile”, agus is cosúil go bhfuil sé gaolmhar le “Dorf” na Gearmáinise.

Dar le Trecheng Breth Féne (nó Tréanna na hÉireann), bhíodh trí dhíthreabh mór le rá in Éirinn sa sean-am:

43. Trí díthruib Hérenn: Fid Mór hi Cúailgni, Fid Déicsen hi Tuirtri, Fid Moithre hi Connachtaib.

Nod libh: ní bhíodh an focal “triúr”, a tháinig ó “trí fhear”, ná ceathrar, cúigear, 7c. le fáil i Sean-Ghaeilge Mhóch. Tháinig siad i réim de réir a chéile agus bhí “trí” agus “triúr” in úsáid le chéile ar feadh i bhfad.

09 Eanáir 2012

focal nua a d'fhoghlaim mé


Cad is ciall le hasbarist? Léigh mé an focal seo den chéad uair riamh an lá cheana, i gcéad abairt an ailt seo. Fuair mé míniú air anseo ó Wiki, faoin teideal Public Diplomacy (Israel). Séard atá ann ná an focal Eabhraise hasbara móide an iarmhír Bhéarla -ist.


Maidir leis an bhfocal hasbara, is cosúil gur ainmfhocal atá ann a chiallaíonn “míniú”. Dúirt an taidhleoir Iosraelach Gideon Meir nach bhfuil focal ar chomhbhrí leis i dteanga ar bith eile. Is eisean a d'aistrigh é mar “public diplomacy”. Tá daoine eile ann a chuirfeadh bolscaireacht air, nó “propaganda”, nó “spin”. Is dócha gur cuid den hasbara féin gan é aistriú mar sin.

08 Eanáir 2012

bia dubh



Feiliúnach do dhaoine Goth freisin.
(An iad fiacla atá sa Jedi Burger?)

07 Eanáir 2012

Is breá liom búz!


бууз

Mí ó shin fuair mé bialann bheag in Lake City, bruachbhaile de chuid Sheattle. Joy Teriyaki an t-ainm atá air. Ach ós Mongólach an t-úinéir, tá biachlár Mongólach acu chomh maith leis an teriyaki. Is léir ón mbiachlár sin go n-itheann na Mongólaigh a lán mairtfheola! An mias is ansa liom acu ná búz, saghas domplagán galaithe atá líonta le feoil mhinithe in éindí le beagáinín oinniúin is cabáiste. Itear iad le hanlann tanaí déanta as anlann soighe, fínéagr ríse, agus piobar dearg.

Ar an dea-uair domsa, is féidir liom iad a cheannach uathu i bhfoirm reoite ar phraghs an-réasúnta. Isteach sa chiseán galaithe (ceann déanta as bambú agam) leo agus fiche nóiméad níos déanaí tá siad réidh le hithe, te agus blasta! Is nós liom anois iad a úsáid mar chúrsa tosaigh nuair a bhíonn cairde chun dinnéir againn. Is breá leo iad!

Dála an scéil, má tá cur amach agat ar bhia Tibéadach, is ionann búz agus mómó.

30 Nollaig 2011

Damhsa na bhFear Ceangail?


Ní rud úrnua an teoiric seo, a nocht ar Archaeology Ireland seacht mbliana ó shin, ach tháinig mé ar an scéal den chéad uair ar maidin. Le scéal gairid a dhéanamh de, tá ar a laghad duine amháin ann, innealtóir darb ainm Alan Nowell, a chreideann go bhfuil ceangal ann idir (A) an damhsa seo:

On the Manners and Customs of the Ancient Irish
le Eugene O'Curry

agus (B) na fir chrosfhite atá le feiceáil sna lámhscríbhinní, greanta i gcloch, teilgthe i miotal, agus mar sin de:



Tá níos mó léaráidí agus tuilleadh mínithe le fáil ar an suíomh seo.

29 Nollaig 2011

níos mó gearrthóga


Ní raibh mé sa tóir ar níos mó gearrthóga, bíodh is gur thaitin na manaigh sa bhlagmhír roimh an gceann seo go mór liom. Ach fuair mé é seo de thaisme ar maidin. Tá na gearrthóga seo beoite.



Agus deas an t-amhrán é.