aontoiseach vs. déthoiseach

An Ghluais:

aontoiseach = one-dimensional

déthoiseach = two-dimensional

Is cosúil go bhfuil an saol mór a mháthair cleachta faoin am seo leis na giorrúcháin a úsáidtear i dtéacsáil. Más Béarlóir atá ag téacsáil, is féidir go bhfaighfeá:

B4N

bye for now

BHL8

be home late

CYA

see you

Tá na giorrúcháin seo aontoiseach. Tá píosaí ann, litreacha agus uimhreacha, agus leanann siad a chéile i líne dhíreach. Níl rogha ar bith eile ann.

Na giorrúcháin a bhíodh in úsáid ag ár sinsir ina gcuid lámhscríbhinní, áfach, is minic nach aontoiseach a bhí siad ar chor ar bith. Carntar na píosaí sách minic, agus úsáidtear leathphíosaí freisin. Giorrúcháin déthoiseach is ea na cinn seo a leanas:

eter (eadar, idir)

et + r (a bhfuil an t-íslitheach céanna acu beirt)

+ stríoc ghiorrúcháin os a gcionn

uaire

u + ar + i os cionn + e leath-scríofa

seacht

s + (e/a)cht

NB: is ionann -(e/a)cht an litir ‘s’

le stríoc ghiorrúcháin os a cionn

iarum (iaramh)

i + ar + stríoc chuar os a gcionn

NB: is ionann stríoc chuar agus -(a/u/o)m

Cuireadh an dlí air!

Scríobh mé faoin duine seo roimhe seo. Tá sé ar na nuchatáin arís. Tá seisean agus a dheoise ar aon faoi dhíotáil anois i SAM as gan tuairisc a thabhairt do na húdaráis shibhialta ar shagart péidifileach. Is stairiúil an díotáil seo. Dála an scéil, is Caitliceach coimeádach é Finn, pearsa údarásaíoch eile atá an-bháúil le hOpus Dei.

Uaireanta is ór é.

Dámadh ór in duille donn
chuiris di in chaill,
dámad airget in geal-tonn
ro thidhluicfed Find.

Dá mba ór an duille donn

a chuir di an choill,

dá mba airgead an ghealtonn

thíolacfadh Fionn iad.

ó Agallamh na Seanóirí

Tionscadal na Nod 5

Seo cúpla ceann eile. Tá an tionscadal ar siúl agus ag dul chun cinn ar shuíomh eile anois. Ní chuirfidh mé níos mó samplaí ar an mblag as seo amach. Ach beidh fógra anseo chomh luath agus a bheas an suíomh eile, “lámhleabhar na nod” nó cibé teideal a chuirfeas muid air, réidh.

‘a’ oscailte

“et reliqua” / etc.

“a quo”

Sna ginealaigh a fhaightear é seo.

“vero”

Connacht

ceann faoi eite

Tá beannacht mar seo ag teastáil uainn.

lokāḥ samastāḥ sukhino bhavantu

Go raibh neacha na ndomhan uile sona.

leabhar nua don scríbhneoir

“... mar a déarfá”

Cnuasach Clíséanna

ciútaí cainte agus frásaí coitianta eile

le

Sean Mac Cionnaith

Coiscéim

2011

Tháinig an leabhar tagartha nua seo sa phost tráthnóna inniu. Tá mé díreach tar éis flipeáil tríd. Tig liom a rá libh nár chuir mé mo chuid airgid amú air. Tá sé mór, cuimsitheach, agus tá an leagan amach an-soiléir agus an-éasca a úsáid.

Seo trí shampla as:

BUNGLE

matters: you bungled matters loisc tú do ghual is ní dhearna tú do ghoradh

KISS

ground: he kisses the very ground she walks on pógann sé lorg a bonnaí sa talamh

RIGHT

hand: my right-hand man mo ghiolla ghualainne

Tá an chéad cheann le fáil in Díolaim d'Abairtí Dúchasacha freisin. Is úsáideach an leabhar é sin, gan dabht, ach tá an ceann nua seo níos mó.

Is féidir gur tháinig an dara ceann isteach ón teanga eile, ach is deas an leagan Gaeilge é seo. Ní lomaistriúchán focal-ar-fhocal ar an mBéarla é.

Thaitin an tríú ceann go mór liom. Ach ní thuigim cén fáth ar séimhíodh “gualainne”. Botún cló nó eile?

Mholfainn dóibh siúd a scríobhann an Ghaeilge go minic (idir bhlagadóirí agus eile) “... mar a déarfá” a chur lena gcuid gléasanna scríbhneoireachta.

Tionscadal na Nod 4

ss

rr

gh

dh

vero

est

quod est