ól

Mura féidir leat a bheith i do dhea-shampla ...

... bí i do rabhadh.

Áirc Naoi

Tá an scéimléaráid seo de Áirc Naoi le fáil sa lámhscríbhinn G 3 i Leabharlann Náisúnta na hÉireann. Is féidir, cé nach bhfuil sé cinnte, gurbh é Ádhamh Ó Cianáin an scríobhaí a tharraing í sa 14ú haois. Tá teideal na léaráide le feiceáil ar thaobh na láimhe deise ag barr an leathanaigh:

Denam na hairce andseo

sliabh armenía fuithe

Déanamh na háirce anseo;

Sliabh Armenía faoi

Tá lipéid eile ann a mhíníonn úsáid na spásanna san áirc. Mar shampla, tá lipéad faoin díon ar an taobh deas a deir:

Andseo

do badar en

laith na hairce

Anseo

do bhíodar éan-

laith na háirce

Tá dhá éan le feiceáil ar in aice leis an áirc ar an taobh clé: an coruus (.i. préachán nó fiach) agus an columba (.i. colm) os a chionn. Ní féidir liom ach cuid den lipéad atá buailte leis an gcolm a léamh:

Aig sin mar d(t)ainig

in colaim didiu (?)

isin sgel 7 a

craebh na

bel

Tá a fhios againn, ar ndóigh, go raibh craobh úr olóige i mbéal an choilm nuair a tháinig sé ar ais an dara huair. B'fhéidir go mbeidh duine éigin eile in ann na focail seo a dhéanamh a mach.

Is dóigh liom, ar an láimh eile, go bhfuil an lipéad seo, atá suite i mbolg na háirce, réasúnta éasca a léamh:

WolframAlpha

Cliceáil le méadú.

Mise mall mar is iondúil. Ní raibh a fhios agam go dtí aréir go raibh an t-inneall cuardaigh seo ann ar chor ar bith. Seoladh é bliain cothrom ó shin. Bhain mé triail as leis an gceist sa bhosca beag thuas, ceist chonspóideach a bhfuil an iliomad freagra uirthi. Ansin d'fhiafraigh mé “Who was Myles na Gopaleen?” Chuir sé sin mearbhall ar an gcréatúr. Shíl sé gurbh é WHO (World Health Organization) a bhí i gceist agam. Tig leat do cheisteanna féin a chur air anseo. Má tá suim agat sa togra seo, tig leat éisteacht le Stephen Wolfram ag caint air anseo.

Leabhar Breac, lch. 152

Seo nóta imill ó dhuine darbh ainm Eoghan Óg:

misi mac in fir mairbh

ac triall a tir na mbeo

D'aistrigh Charles Plummer an dara líne mar “who is passing to the land of the living” in “On the Colophons and Marginalia of Irish Scribes” in Proceedings of the British Academy (1926).

Deir sé gur féidir Tír na mBeo a thuiscint mar ainm eile ar Pharthas na Críostaíochta, bíodh is go bhfaightear é go minic mar ainm eile ar Thír na n-Óg (aliter Mag Mell, Tír Tairngire, Emain Ablach) sna seanscéalta. Is fíor dó, ar ndóigh.

Ach is féidir go bhfuil fadhb amháin le haistriúchán Plummer: an focal beag “a”. D'aistrigh sé é leis an réamhfhocal “to”. Má tá cuspóir nó ceann scríbe i gceist, is gnách leis an teanga “go” nó “do” a chur ar lorg “triall”. Nuair a fhaightear “a” mar réamhfhocal sna lámhscríbhinní is ionann é agus “i” beagnach i gcónaí. Is féidir go bhfuil an ceart ag Plummer anseo, go raibh a cheann scríbe i gceist ag Eoghan Óg. Ach bheadh sé an-nádúrtha na línte seo a thuiscint mar seo:

“mise mac an fhir mhairbh, ag triall i dtír na mbeo”

I bhfocail eile, “tá m'athair marbh. Beidh mé féin marbh. Ach tá mé anseo anois, san áit a bhfuil daoine beo. Ní bhíonn sé éasca i gcónaí a bheith ag triall: na droch-bhóithre, an droch-bhia, an chontúirt. Tá an bheatha mar sin. Tabuir bennacht do raith m'anma, a duine trocairig eigin.”

“An Triúr Manach” in Albainis

The haly semmit?

Tá an t-aistriúchán nua seo le Matthew Fitt ar fheabhas! Ní chuirfeadh “in the name o ma haly semmit” mar aistriúchán ar “toingim fom aibit” ach crosán den chéad scoth.

Níl ag teastáil uainn anois ach leagan in Albainis Uladh. Nach bhfuil éinne amuigh ansin in ann aige sin?

NB: Tá an scéilín ar fáil in Albainis agus in Albáinis.

builder's tea?

Cad é an Ghaeilge air?

Níl aon cheann ag SAM ach oiread.

Tá 25 cinn acu ag an tSín, 16 ag an tSeapáin, 7 ag an gCróit, 3 ag an bhFrainc, ceann amháin ag Tonga agus ceann amháin ag Poblacht na Bealarúise*. Céard atá i gceist agam? Dá mbeadh ceann ag Éirinn, céard go díreach a bheadh ann?

Seo leid daoibh:

* Dála an scéil, tá leagan Bealarúisise de An Triúr Manach anseo anois. Fuair muid an tseachtain seo caite é ó Mark Ó Fionnáin atá ina chónaí sa Pholainn mar a múineann sé Gaeilge.