“Beannacht ort, a mhic...”

Marcial Maciel Degollado: sagart, creachadóir gnéasach, plagiarist, cara mór le Seán Pól II a thacaigh go díograiseach le Legion of Christ, an cultas a bhunaigh Maciel.

An ceacht anseo? Más fear óg dathúil tú, ná téigh ar do ghlúine roimh sagart. Beidh tú díreach san áit ar fearr leis thú.

láimhseáil feirge

Cliceáil le méadú.

neacht, nia, aintín, uncail

Bhí plé ar siúl anseo cúpla lá ó shin faoin nGaeilge ar an téarma “half sister”. Deir de Bhaldraithe go gciallaíonn “leasdeirfiúr” half-sister chomh maith le stepsister. Is suimiúil an rud é, áfach, nach dtacaíonn FGB (Ó Dónaill), a foilsíodh beagnach fiche bliain níos déanaí, leis an gcéad sainmhíniú. Dúirt Áine go ndúirt bean léi, bean a tógadh le Gaeilge thiar i gConamara, go bhfuil an ceart ag de Bhaldraithe. Creidim, gan dabht dá laghad, go gciallaíonn “leasdeirfiúr” half-sister chomh maith le stepsister thiar ansin. Cainteoir dúchais as Conamara a bhí in de Bhaldraithe freisin, ar ndóigh.

Is suimiúil an rud é freisin go bhfuil fianaise againn -- ón teanga féin -- go raibh easpa téarmaí gaoil sa Nua-Ghaeilge. Nó easpa téarmaí a d'fheil don saol nua-aimseartha, ar aon nós. Is léir go bhfuair muid “aintín” agus “uncail” ón mBéarla. Ní raibh ainmneacha againn ar a gcuid páistí ach oiread go dtí le déanaí. Chuaigh na focail “nia” agus “neacht” i léig míle bliain ó shin. Athbheodh iad mar chuid den Athbheochan. Níl a fhios agam an bhfuil siad in úsáid sna Gaeltachtaí ar chor ar bith.

Séard a chiallaigh “nia” míle bliain ó shin ná “mac na deirféar” ~ sister's son. Níorbh ionann “nia” agus nephew ag an am sin. Ní raibh mac do dhearthár ina nia duit. Téarma eile ar sister's son ná “gormac” (garmhac i Nua-Ghaeilge, ach le ciall nua), .i. “mac atá gor” (sin “gor” uimhir a trí in FGB). Ciall eile a bhíodh le “gormhac” ná “mac uchtaithe”.

Bhí téarma comhghaolach le “nia” acu freisin, mar atá “amhnair” = deartháir na máthar = maternal uncle. Is léir ó na téarmaí seo go mbíodh ceangal an-tábhachtach idir deartháir na máthar agus a mac. Ní raibh téarma ar leith ar dheartháir an athar. “Bráthir an athar” a thugtaí air, sin an méid. (Tá súil agam nach bhfuil mearbhall oraibh faoin am seo.)

Is dóigh liom, mar sin, gur mithid don teanga leanúint ar aghaidh leis an nós seo agus téarma gaoil nua a chumadh don half-sister, ós rud é go bhfuil sé tábhachtach -- uaireanta -- idirdhealú a dhéanamh ar sister agus half-sister sa saol ina bhfuil muid beo. Deirfiúr agus leath-dheirfiúr. Chomh simplí sin.

Walla Walla

Chaith mé Déardaoin agus Dé hAoine i Walla Walla, in oirdheisceart Stát Washington. Áit saghas iargúlta é. Níl sé “ar an mbealach” go háit ar bith eile. Ach is fiú an taisteal an ceann scríbe seo.

1. Tá cuid de na fíonlanna is fearr sa stát (agus cúpla bialann iontach) le fáil ansin.

2. Tá Walla Walla Foundry, ceann de na teilgcheártaí ealaíne is tábhachtaí sa tír, ann. Tá dealbha cré-umha, a lán acu an-ghreannmhar, ina seasamh ar fud na cathrach. (Town a thabharfainn air i mBéarla toisc nach bhfuil sé ró-mhór, cé go bhfuil sé ina chathair go hoifigiúil.)

3. Tá Walla Walla ar imeall an Palouse, ceantar lóis mar a bhfásann cruithneacht, cruithneacht ... agus níos mó cruithneachta. Tá na dathanna ansin, idir an coinleach agus an fás úr, go hálainn ag an am seo bliana.

Cliceáil le méadú.

Nótaí teanga: Is focail Sahaptin iad na logainmneacha thuas. “Aibhneacha beaga” a chiallaíonn “walawála”. Is ionann “wana” agus “abhainn”. Agus "a bhfuil ina sheasamh san uisce” an chiall atá le “palús”. Carraig san abhainn Snake atá i gceist, de réir dealraimh.

duaisdhán

Tá mé beagán mall. Níor thug mé faoi deara go dtí inniu gur bhuaigh Proinsias Mac a' Bhaird Comórtas Uí Néill 2010 lena dhán “Bróga”. Ba mhaith liom an duais a thréaslú leis agus ceist a chur air. Cá bhfuil an dán le léamh?

an radharc is deireanaí

Chuir mé an gairdín gluaiseachtach ag deireadh Mí Feabhra. Seo dhá ghrianghraf a thóg mé inné. Tá na plandaí ag teacht ar aghaidh go maith, ach is fada ó bhláthú fós iad.

Cliceáil le méadú.

Naomh Lúcás, Naomh Marcas & Bart Simpson

Seo dhá íomhá ón scríobhaí anaithnid a scríobh agus a mhaisigh Leabhar Dhéir (Book of Deer), leabhar an-bheag (54 mm X 107 mm) a bhfuil cuid de na Soiscéil i Laidin ann ... agus íomhá amháin ó Mhatt Groening, nach bhfuil anaithnid ar chor ar bith.

Cliceáil le méadú.

Is breá liom Naomh Lúcás ar an leathanach thuas. Is breá liom simplíocht a aghaidh, fantaisíocht a chuid éadaí, agus thar aon rud eile, a chuid gruaige!

Is cosúil go bhfuil gruaig chatach ar an Soiscéalaí Marcas thíos. Murab ionann agus Lúcás, tá cluasa ar an naomh seo freisin: cluasa beaga cruinne díreach mar atá ar Bhart. An féidir go raibh cur amach ag Groening ar na pictiúir seo? Nó an athionchollú é Groening den scríobhaí Gaelach? Mo cheol iad araon, cibé conas a mhínítear na cosúlachtaí seo.

Agúisín. Tá ceist agam oraibh anois maidir leis an nGaeilge. Deir muid “scéalta” san iolra. Cén fáth nach ndeir muid “Soiscéalta”? “Soiscéil” an t-iolra ceart de réir FGB.