“Is dia mé...”

Am dé .i. am dea delbas do chind codnu .i. tine .

Is dia mé a dhealbhann tine don cheann.

Tá an líne seo ó dhán ar a dtugtar Laoi Amhairghin, a thosaíonn leis na focail “Is gaoth i muir mé”. Tá sé le fáil in Leabhar Ghabhála Éireann. Tá an pictiúr thuas ó Leabhar Laighin (lch. 12b), lámhscríbhinn rí-thábhachtach, cé nach bhfuil an pheannaireacht inti thar mholadh beirte. Tá dhá ghluais le feiceáil anseo, ceann amháin os cionn “dé” agus an ceann eile os cionn “codnu”. Is maith ann an dara ceann, mar is focal neamhghnách é seo.

Tá an t-aistriúchán go Nua-Ghaeilge leis an ollamh P. L. Henry, ón leabhar Saoithiúlacht na Sean-Ghaeilge (1978).

Is í mo neacht Jeska a thóg an grianghraf seo dá pháirtí Justin nuair a bhí siad ag campáil ar an Lost Coast i gCalifornia mí go leith ó shin.

noda: e(a)r - n - us

fearannus

Bhain an scríobhaí feidhm as trí nod chun an focal uasaicmeach seo a chur ar phár. “Sealbhú talún / maoin talún” an chiall atá le “fearannas”. Ní sheasann an stríoc ghiorrúcháin do ‘n’ dáiríre. Ní deir sé ach go bhfuil litir nó litreacha ar iarraidh. Ach is ‘n’ atá i gceist níos minice ná a chéile nuair a úsáidtear í. NB: ní leathstad é an comhartha deiridh ach an nod “us”.

an mhí-úsáid a fhulaingíonn...

... ár dteanga ionúin eile, an créatúr:

Bhfuil sampla de Ghaeilge ar fhógra agaibh atá chomh háiféiseach leis an mBéarla seo? Dála an scéil, tá lear mór -- aigéan iomlán! -- de sheoda mar seo anseo.

Carmina Gadelica

Chuaigh mé amach faoi choinne na nuachtán ar a cúig ar maidin agus chonaic mé an ghealach. Bhí rann (nó ortha nó paidir) ar foluain i m'intinn le seachtain anuas, ó rinne Aonghus tagairt do Carmina Gadelica / Ortha nan Gaidheal ar a bhlag. Tá an píosa beag seo éasca a thuiscint cé go bhfuil sé i nGaeilge na hAlban, ach amháin an focal “àigh”, ginideach de “àgh”. Is ionann “àgh” agus “ádh”, ach ciallaíonn sé “sonas” chomh maith le “rath” in Albain.

Glòir dhuit féin gu bràth,

A ghealach gheal a-nochd.

Is tu féin gu bràth

Lòchrann àigh nam bochd.

bachlóga

Tis the season... Ní féidir iad a sheachaint. Ach is féidir a mblas a mhaolú. Níl ag teastáil ach trí rud: bagún stríocach, figí, agus fínéagar balsamach. (Nach dóigh libh gur leor sin?)

Seo é an t-oideas a fuair mé ón Minimalist:

2 spúnóg mhór ola olóige

4 - 8 unsa bagún stríocach, gearrtha ina phíosaí

punt amháin bachlóga Bhruiséile, gearrtha ina slisní

cupán amháin figí triomaithe, gearrtha ina gceathrúna (agus gearr na gais díobh freisin!)

salann & piobar

2 taespúnóg fínéagar balsamach

1. Cuir an bagún sa fhriochtán leis an ola go mbeidh sé donn.

2. Cuir na bachlóga, na figí, piobar, salann agus ¼ cupán uisce sa fhriochtán, measc go maith, cuir an clúdach orthu, agus ná bain dóibh go mbeidh siad bruite i gceann 5 - 10 nóiméad. Ní bheidh aon leacht fágtha faoin am sin.

3. Measc an fínéagar isteach agus voilà!

“ur” - nod eile

Tá dhá dhóigh leis na litreacha ur a ghiorrú. Tig leis an scríobhaí an litir u a chur os cionn an chonsain, mar atá le feiceáil anseo:

curaid

curadh

Nó tig leis squiggle¹ cosúil le tonntracha a chur os cionn an chonsain:

curaid cétach

curadh céadach

cura sén soraid

gura séan soraidh

1. Cén Ghaeilge atá ar “squiggle”?

Ná meas scéalaí maith faoina chumas!

“Et j'étais embarqué dans un camion de livraison, et puis j'ai atterri ici.”