stórchiste stairiúil

Má tá £200 le spáráil agat, tig leat an tseoid seo, an chéad teasáras stairiúil i dteanga ar bith, a chur ar do sheilf. Chuaigh an dá imleabhar seo, ar tosaíodh obair orthu sa bhliain 1964, ar an margadh inniu. De réir alt ar an stórchiste ar an Telegraph inniu:

• Ní raibh an focal carrot ag Chaucer. Tháinig sé ó calotte na Fraincise agus ní raibh sé le fáil i gcló go dtí an bhliain 1533.
• Medwis, modigleas, samwis, ungerad, stuntlic nó sort a chuirfeadh an Rí Alfred ar amadán.
• Cuid de na focail a bhí ar fáil do Jane Austen ar an duine céanna ná numskulled, born-muzzy, ram-headed agus chuckleheaded.

Rud eile don “liosta-le-déanamh”: stórchiste stairiúil na Gaeilge! :-)

Dála an scéil, tá mé ag éisteacht le The Meaning of Everything: The Story of the Oxford English Dictionary le Simon Winchester mar chlosleabhar agus ag baint an-sult as.

Fionn fial agus an fómhar

Dámadh ór in duille donn

chuiris di in chaill,

dámad airget in gheal-tonn

ro thidhluicfed Find.

Dá mba ór an duille donn

a chuir di an choill,

dá mba airgead an ghealtonn

do thiolaicfeadh Fionn.

Ní donn atá an duilliúr anseo faoi láthair, ach rua, buí, dearg, corcra, agus flannbhuí! Tá an teocht cheart ann le tamall anuas agus tá xantaifil, caraitéin, agus antóiciainin le feiceáil ar fud na háite anois in áit ghlas na clóraifile atá ag síothlú agus ag dul as.

íomhá eile den rann

ni deimin lium ca trath tis

Shíl mé ar dtús go bhfaca mé “tīr” ag deireadh na líne, ach is léir anois gur “tīs” atá ann, le ponc faoin dara híslitheach sa litir 's'. Tá an focal scoir ag an rím anseo. Tá comhardadh slán idir “arís” ag deireadh an chéad leathrann agus “tís” anseo. Tá mé buíoch de David Stifter as an réiteach seo a mholadh dom.

rann eile fós ón Leabhar Breac

Tá an chéad leathrann le feiceáil san íomhá thuas: cuid de leagan amháin de, le bheith cruinn, agus cuid de leagan eile. Scríobh duine éigin -- ní Murchadh Riabhach Ó Cuindlis, scríobhaí na LS féin -- an rann seo san imeall uachtarach ar leathanach 41 i lámh chiotach. Níos déanaí rinne duine éigin eile, fear a raibh peannaireacht níos fearr aige, cóip den rann os a chionn. Is maith an rud é go ndearna, mar tá cuid den chéad leagan doléite anois. Is maith liom fealsúnacht an fhile: “ní raibh mé ann, tá mé ann anois, ní bheith mé ann arís roimh i bhfad.” Cuireann sé seo Coheilit sa Sean-Tiomna i gcuimhne dom.

Do bhí mise gan bheith ann.

Gar dom am gan bheith arís.

Deimhin liom go dtiocfaidh an bás.

Ní deimhin liom cá tráth tís.

an t-athchóiriú ag dul ar aghaidh

Tá an phluiméireacht gharbh, an soláthar leictreachais, agus an t-insliú istigh anois, agus rinne Florian an panna le haghaidh an chithfholctha inné (an rud dorcha atá le feiceáil ag bun an ghrianghraif). Bhí (Dr.) Tom, mo pháirtí, i láthair nuair a tháinig iníon Fhlorian ar an saol ocht mbliana déag ó shin, agus is é seo an tríú seomra folctha a ndearna Florian an tíleadóireacht ann dúinn.

saol fada i gceithre bhuidéal

“Mo chreach! Tá trí cinn acu folamh cheana féin!”

Cad é seo?

Deir alt ar Wikipedia go bhfuil sé traidisiúnta (ó thús na fichiú haoise), go bhfuil sé Éireannach, agus gur lóchrann é i gcomhair Oíche Shamhna. Is cosúil go bhfuil sé le feiceáil insan Museum of Country Life i gCaisleán an Bharraigh. Ní thugtar aon eolas eile faoi.

Is as an Oileán Úr ó dhúchas an puimcín. Is poncán é an puimcín. Deirtear abhus anseo “chomh Meiriceánach le pióg úll”, ach bheadh “chomh Meiriceánach le pióg puimcín” níos cruinne. (Bhuel, bíonn beagnach chuile phióg cruinn, ach sin scéal eile.) Pé scéal é, dealraíonn sé gur abhus anseo a tosaíodh ar lóchrainn a dhéanamh as puimcíní san Fhómhar, agus go háirithe ar Oíche Shamhna. Agus is abhus anseo go háirithe a chiallaíonn jack-o'-lantern an lóchrann sin, ní an solas a fheictear uaireanta os cionn na riasc. Will-o'-the-wisp a thugann muid ar ignis fatuus (.i. Seán na gealaí).

Cúpla ceist agam oraibh. An bhfaca sibh aon rud cosúil leis an gceann thuas riamh in Éirinn? An bhfeiceann sibh puimcíní le coinnle iontu na laethanta seo?