Tá Oíche Shamhna ag teacht!

amhras agus contúirt

Is léir ó stair na bhfocal seo, “amhras” agus “contúirt”, gur shíl na daoine a tháinig romhainn go raibh sé dainséarach a bheith neamhcinnte, go háirithe i gcúrsaí creidimh.

Nua-Ghaeilge: amhras = dabht, easpa cinnteachta

Sean-Ghaeilge: amaires = neamhchreideamh, easpa creidimh

• am- = réimír diúltach
• ires (iris) = reiligiún, creideamh, True Faith

Nua-Ghaeilge: contúirt = dainséar, baol

Sean-Ghaeilge: cuntabart = dabht, neamhchinnteacht, mearbhall

Bhí an nath trífhoclach seo acu:

Ferr astud amairis.

Tá cinnteacht níos fearr ná dabht.

Chiallaigh “astud” fixing, establishing ag an am sin. Tá sé againn fós, sa riocht “fostú”. Dá ndéantaí an nath seo a aistriú go Gaeilge an lae inniu beag beann ar an athrú céille, chuirfeadh sé smaoineamh nua-aimseartha in iúl, mar atá “tá fostú níos fearr ná amhras”!

Ach is fearr liom an seanfhocal seo droim ar ais:

Ferr amaires astud.

Tá amhras níos fearr ná deimhneacht.

néaladóireacht

Dúirt Áine Dé Domhnaigh, “Tá an ghrian fiosrach, an dtuigeann sibh, agus is minic í ag néaladóireacht orainn trí na néalta, i ngan fhios dúinn.” Chuir an abairt seo abairt eile faoin ngrian a scríobhadh in Éirinn níos mó ná míle bliain ó shin in In Tenga Bithnua i gcuimhne dom:

Ros·bīadh tra mōr do scēlaib atfesadh fora fecht manus·beth tenga dia rēlad.

Bheadh a lán scéalta aice a d'inseodh sí ar a turas dá mbeadh teanga aici lena ríomh.

Dála an scéil, is fíormhaith liom an focal néaladóireacht, sa chomhthéacs seo go háirithe!

dúchán

Seo dúchán tríchosach a snoíodh as fréamh crainn. Tá an tobar líneáilte le luaidhe. Is cuid de bhailiúchán an Hunt Museum i Luimneach é. Ar an drochuair, níl sé soiléir ón míniú a théann leis cá ndearnadh é ná cén t-am. Taitníonn sé go mór liom agus ba liom a chreidiúint gur obair Éireannach é ón meánaois. Ach cá bhfios?

Conradh Liospóin

Tá an liathróid ina chúirt anois.

Chuirfinn fáilte roimh alt air seo ón gCainteoir Dóchais ag an bpointe seo. Sibhse atá i bhfábhar leis an iarrtas seo, abraigí aidhe.

Ní ogham é seo ach oiread...

... ach shíl mé ar dtús go raibh ogham i bhfolach ann. Dewi Tudur an t-ealaíontóir. Torri Lawr an teideal atá air.

la soupe du jour

Fíorscéal

mo chara: Cad é an t-anraith inniu?

an freastalaí óg: Níl a fhios agam, ach gheobhaidh mé amach.

an freastalaí óg, ar ais arís: Soup du jour é an t-anraith inniu.

mo chara: Soup du jour! An t-anraith is ansa liom! Beidh sé agam!